اخيراً در سايت خوب « كرد نيوز » خبري را در مورد اختصاص جايزه ي امسال سازمان (گفت و گوي جهاني) در دانمارك به دو اندشمندبزرگ ايراني ؛ داريوش شايگان و سيد محمد خاتمي ديدم كه اين خبر در نوع خود براي من «خبري بزرگ » ۱ و خوشايند بود . اين البته نخستين باري نيست كه بنياد ها و مؤسسات و سازمان هاي مختلف فرهنگي در غرب ،انديشمندان و متفكران مسلمان را مورد نواخت قرار مي دهند واز فعاليت هاي مختلف فرهنگي آن ها تقدير مي نمايند بلكه تاكنون غير از اين افراد ، روشنفكران ديگري هم كه بيش ترحامل پيام صلح و مدارا و قرائت انساني وبعضاً عرفاني از دين هستند، بارها مورد تقدير و تمجيد مغرب زمينيان قرار گرفته اند . سال گذشته هم بنياد « اراسموس » در هلند جايزه ي اراسموس را به طور مشترك به دكتر عبدالكريم سروش از ايران ، فاطمه مرنيسي از مراكش و صادق العزم از سوريه اختصاص داده بود .
اگرچه شايد بعضي ها اين اقدام تشويقي غربي ها و اختصاص اين جوايز را به نوعي حركتي سياسي قلمداد كنند امّا فارغ از اين داوري ها ، چنين به نظر مي رسد كه انديشه هاي اين بزرگان و تلقي هاي آن ها از دين و اسلام ، براي غربي ها هم - كه به قول آندره مالرو(۲) نمي توانند در قرن بيست و يكم بدون معنويت زندگي كنند - جالب و جذاب و قابل توجه بوده است .
در حالی كه رشد حيرت انگيز بنیادگرایی اسلامي در جهان معاصر امري جدّي و تهديد آميزهم براي شرق و هم براي مغرب زمينيان تلقّي مي گردد ؛ گروهي از روشنفكران مسلمان در ايران و برخي از كشورهاي اسلامي با شناخت عميقي كه از فرهنگ و تمدن غرب و همچنين فرهنگ شرقي، اشراقي و معنوي خود دارند در پي تعامل و گفتگو و مدارا با فرهنگ غرب اند وبه جاي تقابل با غرب چاره ي منحصر به فرد را در گفت و گو و مداراي بين فرهنگ ها مي دانند .
در غرب نيز اگرچه در ميان بسيار ي از متفكرا ن شان قرائت هاي غير منصفانه و شرق شناسانه از ميراث عظيم شرق همچنان وجود دارد اما در آن ديار هم دگر انديشاني وجود دارند كه حتي اگر خود را محتاج به معنويت شرقي ندانند اما به شدت گفت و گوي بين فرهنگ ها و اهل فكر و فرهنگ را در جهان جديد ضروري مي دانند .
در هرحال اين جوايز اگرچه ظاهراً به يك يا چند شخص خاصي اهدا مي گردد اما در حقيقت اهداي آن ، پاداشي است كه به گفت و گو و قرائت هاي انساني از اديان و از اسلام و... تقديم مي گردد ، جرياني كه براي حل بسياري از مشكلات بين فرهنگ ها و انسان ها و تمدن ها ، كلمه و گفت و گو را در اولويت قرار مي دهد.
در این جهان جدید که در آن به تعبیر فروغ فرخزاد چراغ رابطه ها همچنان تاریک اند فرهنگ ها در برابر هم ناگزیر از تعامل و تقابل اند اما آن هايي که كلمه و گفت و گو را در این وادی براي حل مسائل بين فرهنگ ها و انسان ها برمي گزينند در ذهن خود صلح پايدار جهاني و مداراي انساني را پرورش مي دهد ، همچنانكه افرادي كه با واژه ها قهرند به قول شاعر كرد( ريبوار سيوه يلي ) به سلاح هاپناه مي برند و نقشه ي كشتن ها و بريدن ها را در ذهن مي پرورانند . ( ئه و كه سه ي له وشه مان ده گري / له گيرفانيا چه قويه ك/ و به شانيه وه تفنگيك / و له سه ريشيا / پلاني كوشتني هه لده گري )
۱)خبر بزرگ تعبيري است از مارتينه در مورد شعر
۲) اندرده مالرو می گوید « قرن بیست و یکم یا مذهبی خواهد بود یا وجود نخواهد داشت . نقل از کتاب زیر آسمان های جهان . داریوش شایگان
